Gebelik ve Doğum | Op. Dr. Nurettin Ersöz İnce | İzmir
   0 (232) 421 90 50
   bilgi@drersozince.com

GEBELİK VE DOĞUM

GEBELİK VE DOĞUM


0 (232) 421 90 50


DOKTORUNUZA SORUN



Op. Dr. Nurettin Ersöz İnce' ye Sorun





GEBELİK VE DOĞUM

Gebelik ya da bir diğer adıyla hamilelik, erkekten gelen sperm ile kadının yumurtalıklarından atılmış yumurtanın döllenmesi ile beraber doğuma kadar geçen 40 haftalık (280gün) sürece verilen isimdir.

Döllenmenin meydana geldiği andan, 8. haftanın sonuna kadar olan döneme “embriyotik” dönem adı verilmektedir. Bu dönemden sonra doğuma kadar olan döneme ise fetal dönem adı verilmektedir. Hamilelik, genç yaştaki kadınlarda döllenme sonrasındaki ilk gün içesinde belirlenebilmektedir. Çünkü kadında adet düzensizliği tamamlanana kadar vücut tarafından üretilen her yumurta döllenmeye daha uygun bir durumdadır. Kadının yaşının ilerledikçe doğurganlığının azalması bununla doğrudan ilgili bir durumdur. Döllenmeden sonraki 8 - 10 saat içinde ilk kusma gerçekleşmektedir. Yaşı ilerlemiş kadınlarda ise belirtiler döllenmenin gerçekleşmesinden 1 hafta ile 2 ay arasında gözlemlenmektedir. Ergenlik döneminde meydana gelen gebelikler ise ilk 12 saat içerisinde belirlenebilmektedir. Ergenlik döneminde yumurtalar henüz tam olarak olgunlaşmamış durumdadırlar ve bu yüzden dolayı spermin yumurtayı döllemesi 5 ile 20 dakika arasında sürmektedir.

Gebelik-Hamilelik Belirtileri

Gebeliğe yönelik en kayda değer bulgu kadındaki adet gecikmesidir. Fakat bununla beraber her adet gecikmesinin, kadının hamile olduğu anlamına gelmeyeceğinin de altının çizilmesi gerekir. Kadının hayatındaki çeşitli değişikler, birtakım rahatsızlıklar, kadının psikolojik durumu ve strese bağlı faktörler gibi pek çok etken kadında adet düzenin bozulması ve gecikmesine neden olabilmektedir.

Hamilelik Belirtileri Şu Şekilde Sıralanabilir;

•     Adet kanamasının gelmemesi (amenore)

•     Mide bulantısı ve kusma görülmesi

•     İdrar ile ilgili şikayetlerin ortaya çıkması

•     Yorgunluk ve bitkinlik hali bulunması

•     Fetal hareketlerin hissedilmesi

•     Göğüslerde beliren değişikliklerin farkedilmesi

•     Vajinal mukozada renk değişikliği olması

•     Artmış deri pigmentasyonu ve abdominal striaların görülmesi

•     Kokulara karşı aşırı hassasiyet oluşması

•     İştah artması ve bazı gıdalardan tiksinme durumunun meydana gelmesi

•     Duygusal anlamda değişimler yaşanması

•     Vücut ısısının artması

Başlangıç

Gebelik dişi gamet olan oositinin, erkek gamet spermatozoon ile birleşmesi sonucunda yani döllenme olarak adlandırılan süreç neticesinde olışmaktadır. Döllenme ile beraber yumurta meydana gelir. Bu durum pratikte en çok cinsel birleşme yolu ile sağlanmakla beraber, günümüzde yapay inseminasyon ve in vitro fertilizasyonla yöntemleri ile de gebelik oluşturulabilmektedir.

Perinatal Dönem

Perinatal terimi, hamileliğin 22. haftası ile (bu dönemde doğum ağırlığı ortalama 500 gramdır) doğumdan sonraki 7. gün arasında kalan zamanı dilimini tanımlar.

Postnatal Dönem

Bu dönem doğumla başlamakta ve yaklaşık 6 hafta sürmektedir.

Süreç

Beklenen normal doğum tarihi, kadında görülen son adet kanamasının ilk gününden itibaren, 40 hafta sonrasıdır ve doğum genellikle 37 ve 42. haftalar arasında gerçekleşmektedir. Gerçek gebelik süresi ise döllenme gerçekleştikten sonra, 38 hafta sürmektedir. 40 hafta, 9 ay 6 güne tekabül etmektedir; bu da doğum gününün tahmininde kullanılan Naegele kuralının temelini oluşturmaktadır. Gebelik 37 ile 42. haftalar arasında (252 ile 294. günler) ise miadında olarak tanımlanmaktadır. 37 haftanın tamamlanmasından önceki eylemlere preterm, 42 haftadan sonrakiler ise postterm adı verilir. Şayet hamilelik süresi 42 haftayı aşarsa anne ve bebekte komplikasyon gelişme riski belirgin şekilde artmaktadır. Bu nedenden dolayı, genellikle uzmanlar bu döneme ulaşmış ancak başlamamış doğum eylemini çeşitli tıbbi yöntemlerle kullanarak uyarırlar.

Doğumların %5'ten azı, tam gününde ve zamanında gerçekleşmektedir, %50'si, tahmini güne göre 1 hafta farkla; %90'ı ise 2 hafta farkla olur.

Doğum

Düzenli uterus kasılmalarıyla birlikte serviksinde silinme ve dilatasyon olan bir kadın doğum eylemi sürecine girmiş kabul edilmektedir. Doğumların geneli başarılı vajinal doğumlar olarak gerçekleşir, ancak bazı zamanlarda komplikasyonlar gelişebilir ve sezaryan yolu ile doğum yapılması gerekebilir.

Fizyoloji

Gebelik, her biri üç ay süren üç farklı dönemde incelenmektedir:

1. Üç Aylık Dönem

Bu dönemde döllenme sonrası embriyo uterusun endometrium tabakasına implante olur. Ama bazen de işler yolunda gitmez ve embriyonun yerleşimi fallop tüplerine ya da servikse olur ve dış gebelik olarak adlandırılan durum meydana gelir. Kadınların çoğunda implantasyon döneminde herhangi bir belirti hissedilmez ancak bununla beraber bu dönemde minimal düzeyde bir kanama olması da çok nadir rastlanılan bir durum değildir. Bazı kadınlarda 1. trimestırda kramplar meydana gelmektedir. Bu durum, birlikte kanama da yoksa genellikle önemli olarak kabul edilmez ve buna implantasyon sonrası endometrium desidua adı verilir. Plasenta kısmen desiduadan kısmen de embriyonun dış tabakalarından meydana gelir ve fetusa besin maddeleriyle oksijen taşınmasından ve atıkların uzaklaştırılmasından sorumludur. Umblikal kord olarak nitelendirilen göbek bağı embriyo ya da fetusu plasentaya bağlamakla görevlidir. Bu dönemde gebelerin %70'inde sabah rahatsızlıkları oluşur ve bunların da çoğu gebeliğin ilk 3 ayından sonra düzelir. Hamile kadınlarda, hormonlardaki geçici artışa bağlı olarak meme başları ve etrafındaki renkli halka (areola) koyulaşmaktadır. Düşüklerin de çoğu, bu dönemde gerçekleşmektedir.

2. Üç Aylık Dönem

4 ila 6. ayları kapsayan dönemdir. Bu dönemde kadınların çoğu, kendilerini bir önceki döneme kıyasla daha enerjik hissederler ve sabah rahatsızlıkları kademeli olarak azalırken kilo alımı başlar. Bu dönemin ikinci, gebeliğin beşinci ayının son haftasında yani 20. haftada uterus, normal büyüklüğünün 20 katına ulaşır. 1. üç aylık dönemde fetus hareketleri başlasa da bunların anne tarafından hissedilmesi, ancak 2. üç aylık dönemde olur. Bu durum, tipik olarak 5. ayın sonu - 6. ayın başı olan 20-21. haftalarda, anne daha önce hamile kaldıysa da 19. haftada olur. Ancak bazı kadınlarda hareketin çok daha sonraları hissedilmeye başlaması da nadir değildir. Plasenta, bu dönemde tamamen çalışmaya başlar. Fetus insülin üretir ve idrar oluşturur. Cinsiyet tayini de mümkündür.

3. Üç Aylık Dönem

Gebeliğin en çok kilo alınan evresidir. Fetus günde 28 gram kadar büyür. Fetus doğuma hazır olacak şekilde başaşağı döner ve gebenin göbek şekli buna göre değişir. Fetus düzenli olarak hareket eder ve gebe bunu hisseder. Bu hareketler kadını rahatsız edecek kadar şiddetli olabilir. İdrar kaçırma ve bel ağrısı görülebilir.

DOĞUM

Doğum, gelişimini tamamlamış ve artık dışarıda yaşayabilecek özellikleri kazanmış bebeğin, anne rahminden ayrılma olayıdır. Bu süreç, rahim kasılmalarıyla başlar ve bebeğin doğup, plasenta ve diğer doğum atıklarının da boşaltılmasıyla devam eder.   Doğumun başlama belirtisi kasılmalardır. Ancak, bu kasılmaların gerçek doğum kasılmaları olup olmadığı, düzenli ve sık aralıklarla gelmesine göre anlaşılır. 10 dakika içinde 3 kez yaşanan ve istirahat edilse dahi geçmeyen kasılmalar gerçek doğum kasılmalarıdır.   Doğum, normal yollarla olabileceği gibi, suni sancıyla, müdahaleli, sezaryen yöntemiyle de gerçekleşebilir. Şayet, yukarıda anlatıldığı şekilde kasılmalar başladıysa, doğum çantasını alıp, hastaneye gitme vakti gelmiş demektir.

NORMAL DOĞUM

Normal doğum genel anlam olarak, vajinal yolla gerçekleşen doğum olarak nitelendirilmektedir. Vajinal doğumların %96'sı baş gelişi, geri kalan kısmı da makat gelişi şeklinde gerçekleşmektedir.

Doğum eyleminin başarıyla sonuçlanabilmesi açısından anne adayının bedeninde eylem öncesi dönemlerde çeşitli hazırlık yapılır. Bu hazırlıklar gebelik başladığı andan itibaren başlar: Gebelik bedende algılandığı andan itibaren işlevsel olarak her zaman kasılmaya hazır olan rahimin kasılmaları baskı altında tutulmaya başlanır. Bebeğin olgunlaşma süreci tamamlanana kadar da bu baskılama devam eder. Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde rahim üzerindeki baskı azalmaya başlayınca kısa süren, genelde ağrıya yol açmayan ve nadir gelen kasılmalar ortaya çıkar.

SEZERYAN

Bazı durumlarda bebeğin vajinal yol ile doğması mümkün olamamaktadır. Bu gibi durumlarda karın duvarı ve rahme yapılan cerrahi kesiden bebeğin doğumu gerçekleştirilir. Bu işleme sezeryan adı verilir.Sezeryan ne zaman yapılır ? Sezeryan ile doğum yapılmasını gerektirecek pek çok neden olabilir. Bunların bir kısmı anneye ait nedenler olup, bir kısmı ise bebeğe ait nedenlerdir. Bazı durumlarda doğumun sezeryan ile gerçekleşmesi doğum başlamadan önce kararlaştırılırken, bazı durumlarda ise doğum eylemi sırasında çıkan problemlerden dolayı sezeryan ile doğum kararı ivedi şekilde alınabilir.

Bazen anne adayının bizzat kendisi sezeryan ile doğum yapmayı arzu edebilir. Ancak bu kompleks kararın mutlaka doktor ile istişare edilip, görüşülerek alınması gerekmektedir. Çoğul Gebeliğe sahip yani karnında iki veya daha fazla bebek taşıyan kadınların bir kısmının sezeryan ile doğurtulması gerekebilir. Eğer çoğul gebelikte doğum çok erken haftalarda gerçekleşiyorsa ya da bebeklerin rahim içerisindeki pozisyon ve konumları uygun bir durumda değilse doktor sezeryan ile doğumu tercih edecektir. Çoğul gebeliklerde bebek sayısı arttıkça ( ikiz, üçüz, dördüz gibi) sezeryan yöntemi ile doğum ihtimalide buna paralel olarak artacaktır.

Op. Dr. Nurettin Ersöz İnce'ye Sorun